I. Rodzina zastępcza – to prawna forma opieki nad małoletnim dzieckiem, którego biologiczni rodzice są nieznani albo pozbawieni władzy rodzicielskiej, lub którym ograniczono władzę rodzicielską.

Decydując się na zostanie opiekunem zastępczym należy pamiętać przede wszystkim o istocie opieki zastępczej, która jest pomoc dziecku i rodzinie. Rodzina otrzymuje wówczas z Centrum Pomocy Rodzinie  pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej określonej przez ustawę o pomocy społecznej i rozporządzenie Rady Ministrów w wysokości zależnej między innymi od sytuacji zdrowotnej dziecka, jego wieku i dochodu.

Rodzina zastępcza również podlega kontroli ze strony Sądu i Organu finansującego (PCPR-u).

Zgodnie z polskim prawem rodziną zastępczą może zostać małżeństwo lub osoba samotna.

Muszą przy tym spełniać następujące warunki:

• dają rękojmię należytego wykonywania zadań rodziny zastępczej,
• mają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
• korzystają z pełni praw publicznych i obywatelskich
• nie są lub nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, nie są ograniczone we władzy rodzicielskiej lub też władza rodzicielska nie została im zawieszona,
• wywiązują się z obowiązku łożenia na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby, gdy ciąży na nich taki obowiązek z mocy prawa lub orzeczenia sądu,
• nie są chore na chorobę uniemożliwiającą opiekę nad dzieckiem, co zostało stwierdzone zaświadczeniem lekarskim,
• mają odpowiednie warunki mieszkaniowe oraz stałe źródło utrzymania,
• uzyskały pozytywną opinię ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania.
  

II. Wymagane dokumenty, aby utworzyć rodzinę zastępczą:

• postanowienie Sądu,
• dowody osobiste rodziców zastępczych,
• urodzenia dziecka skierowanego do rodziny zastępczej,
• zamieszkania rodziców biologicznych,
• akty zgonu rodziców biologicznych dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej (w przypadku, gdy rodzice nie żyją),
• zaświadczenie o pełnionym obowiązku szkolnym przez dziecko kierowane do rodziny zastępczej,
• zaświadczenia o dochodach rodziny, (netto)
• o pozostałych członkach rodziny,
• podanie o przyznanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej,
• podanie o przyznanie pomocy pieniężnej na zagospodarowanie,
• oświadczenie rodziców zastępczych o miejscu pobytu dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej.
  

III.  Zadania i obowiązki osób pracujących na stanowisku ds. rodzin zastępczych

1. Praca socjalna, przeprowadzanie wywiadów środowiskowych z rodzinami zastępczymi, rodzicami biologicznymi oraz pełnoletnimi wychowankami rodzin zastępczych i placówek opiekuńczo – wychowawczych.
2. Przyjmowanie wniosków małżeństw lub osób o ustanowienie ich rodziną zastępczą.
3. Badanie warunków umożliwiających kwalifikowanie tych rodzin lub osób do pełnienia rodziny zastępczej.
4. Zawieranie umów z rodzinami zastępczymi i określanie wielkości pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dzieci w nich umieszczonych lub kosztów utrzymania i wynagrodzenia za usługę opiekuńczo - wychowawczą.
5. Prowadzenie rejestru rodzin zastępczych.
6. Pomoc w usamodzielnianiu i integracji ze środowiskiem osób opuszczających rodziny zastępcze i placówki opiekuńczo – wychowawcze,  przyznawanie specjalnego świadczenia pieniężnego, przyjmowanie i weryfikowanie indywidualnych wniosków w/w osób,
7. Przyjmowanie i weryfikowanie indywidualnych wniosków dla wychowanków wywodzących się z różnych form opieki zastępczej,
8. Przygotowywanie decyzji administracyjnych oraz wypłata tych świadczeń, planowanie środków na realizację w/w zadań.
9. Przygotowywanie decyzji administracyjnych określających odpłatność rodziców naturalnych za pobyt ich dzieci w rodzinach zastępczych. Zwalnianie z odpłatności w szczególnych wypadkach.
10. Współpraca z głównym Księgowym Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostródzie w zakresie: ustalania wynagrodzeń dla rodzin zastępczych o charakterze pogotowia rodzinnego, ustalania wynagrodzeń dla zawodowych wielodzietnych rodzin zastępczych; przygotowywania sprawozdawczości finansowej.
11. Sporządzanie not obciążeniowych za dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych na terenie powiatu ostródzkiego pochodzące z innych powiatów.
12. Przyjmowanie interesantów i udzielanie porad.
13. Przygotowywanie porozumień dla innych powiatów, z których pochodzą wychowankowie rodzin zastępczych lub do których trafiły dzieci pochodzące z terenu Powiatu Ostródzkiego.
    

Miejsce składania wniosków: Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie

Tryb Odwoławczy:
Od decyzji, o których mowa w rozdziale III pkt 4, 6, 8, 9 służy odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu za pośrednictwem Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostródzie terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

Podstawa prawna:
Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. ( Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, tekst jednolity)