|
Ukryty dramat za zamkniętymi drzwiami. Jak rozpoznać i reagować na przemoc wobec osób starszych? Starość powinna być czasem spokoju, szacunku i bezpieczeństwa. Niestety, dla wielu seniorów jesień życia staje się pasmem cierpienia skrywanego w czterech ścianach. Przemoc wobec osób starszych to poważny, choć wciąż rzadko nagłaśniany problem społeczny. Często wynika z bezsilności, ale nigdy nie ma dla niej usprawiedliwienia. Przemoc wobec osób starszych to poważny problem społeczny. Szacuje się, że w Polsce ofiarą może być nawet co piąty senior po 60. roku życia. Najczęściej przybiera ona formę przemocy psychicznej (ok. 70%), fizycznej (ok. 45%) oraz ekonomicznej (ok. 41%), a także głębokiego zaniedbania ze strony opiekunów. (Niebieska Linia, 2023)
Oblicza przemocy – to nie tylko siniaki Przemoc wobec seniorów rzadko przybiera formę otwartego konfliktu. Najczęściej jest cicha i długotrwała. Zazwyczaj, zwłaszcza w początkowym okresie, charakteryzuje się checią podporządkowania sobie członka rodziny, by jego zachowanie było zgodne z tym, czego oczekuje osoba stosująca przemoc. Bardzo często towarzyszy temu przekonanie, że jest to działanie dla dobra tej osoby, wynika z troski o nią, ale nie bacząc na jej potrzeby i to, czego ona chce. „Nie zgadzam się byś chodziła do tego klubu seniora. To wylęgarnia wirusów, zaraz się rozchorujesz”. Możemy ją podzielić na kilka głównych kategorii: · Przemoc fizyczna np.: Szarpanie, popychanie, bicie, policzkowanie, duszenie, krępowanie ruchów czy zmuszanie do przyjmowania leków, zmuszanie do wykonywania określonych czynności przekraczających fizyczne możliwości czy usługiwania,ograniczanie dostępu do łazienki lub innych pomieszczeń wspólnych, zamykanie samotnie w domu lub w jednym pomieszczeniu, nieodpowiednia temperatura w pomieszczeniu. · Przemoc psychiczna: Wyzywanie, upokarzanie, szykanowanie z powodu wieku, niszczenie rzeczy należących do osoby krzywdzonej, przemoc wobec jej zwierząt, krytykowanie wyznawanych wartości (wiary, chodzenia do kościoła), izolowanie od znajomych czy innych członków rodziny (zakazy wychodzenia z domu, przyjmowania gości, korzystania z telefonu), wykorzystywanie do wykonywania prac ponad siły (codzienna opieka nad wnukami, prowadzenie gospodarstwa domowego, prace polowe) pod groźbą odrzucenia i samotności, grożenie oddaniem do zakładu opiekuńczego, domu pomocy społecznej. · Przemoc ekonomiczna: Zmuszanie do: przepisania mieszkania nieruchomości, dóbr, pieniędzy, zmiany testamentu, odbieranie emerytury, ograniczanie dostępu do własnych pieniędzy, zaciąganie kredytów na dane seniora lub zakup artykułów na raty. fałszerstwo, nadmierne obciążanie kosztami, zabieranie przedmiotów. · Przemoc seksualna: gwałt, molestowanie, obnażanie się, zmuszanie do nieakceptowanych form współżycia, do oglądania treści pornograficznych, niechciane żarty o podtekście seksualnym · Zaniedbanie - to jedna z najbardziej dotkliwych form krzywdzenia : niepodawanie leków, głodzenie, brak higieny, niezapewnienie opieki medycznej lub wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Dlaczego seniorzy milczą? Większość przypadków przemocy nigdy nie wychodzi na jaw. Starsze osoby rzadko szukają pomocy z kilku powodów: 1. Wstyd i lojalność: silne związki emocjonalne i niejednokrotnie również zależność osób doznających przemocy od sprawców przemocy którymi najczęściej są małżonkowie, dzieci lub wnuki. Osoby doznające przemocy wolą cierpieć, niż zaszkodzić rodzinie, wynika to często ze wstydu przed otoczeniem (“co ludzie powiedzą”). 2. Zależność: Seniorzy boją się, że po zgłoszeniu przemocy zostaną całkowicie sami, bez opieki. 3. Brak wiedzy: Często nie wiedzą, gdzie szukać pomocy ani jakie mają prawa. 4. Mechanizmy wyuczonej bezradności wśród osób starszych - czyli przekonania, że podejmowane działania nie mają wpływu na otaczającą rzeczywistość. Jak rozpoznać, że dzieje się krzywda? Sygnały ostrzegawcze Jako sąsiedzi, znajomi czy dalsza rodzina musimy być czujni. Na co warto zwrócić uwagę? · Niewyjaśnione sińce, otarcia lub częste „wypadki” domowe. · Nagła zmiana zachowania – lękliwość, apatia, płaczliwość, wycofanie się z życia towarzyskiego ale też zwiększenie pobudliwości. · Zaniedbany wygląd, brudne ubrania, nagła utrata masy ciała, głód, pragnienie, · Naruszone konto bankowe seniora lub nagłe odcięcie go od własnych pieniędzy, · Ubywanie wartościowych przedmiotów z mieszkania, · Samookaleczenia (u seniorów samookaleczenia najczęściej przybierają formę celowego zatrucia (samozatrucia) lekami lub substancjami chemicznymi (ok. 85-88% przypadków), rzadziej fizycznego uszkadzania tkanek, takiego jak nacinanie skóry), · Głodzenie się: celowe odmawianie jedzenia i picia w celu wyniszczenia organizmu, · Ukryta (pośrednia) autoagresja: Świadome odmawianie przyjmowania kluczowych leków (np. na serce, cukrzycę), · Choroba weneryczna, infekcje moczu, podarte i zakrwawione ubrania, dyskomfort podczas siedzenia i chodzenia Jak reagować? Nie bądź obojętny! Reagowanie na przemoc to nasz obowiązek. Jeśli podejrzewasz, że starsza osoba cierpi, możesz podjąć konkretne kroki: · Zadzwoń pod numer alarmowy 112 – w sytuacjach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia. · Zgłoś sprawę do OPS – pracownicy socjalni mają obowiązek sprawdzić sytuację i mogą uruchomić procedurę Niebieskiej Karty. · Zgłoś sprawę dzielnicowemu. · Skorzystaj z Telefonu Zaufania – zadzwoń pod Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” (800 120 002). Pamiętaj!: Twoja czujność może uratować czyjeś zdrowie, a nawet życie. Przemoc karmiona milczeniem tylko przybiera na sile.
|
